piątek, 26 maj 2017
 


Start

Menu serwisu
Start
* * * * * * * * * *
Okres przedlokacyjny
Średniowiecze
Rzeczpospolita szlachecka
Pod zaborami
Powstanie Wielkopolskie 1918/1919
Druga Rzeczpospolita
Czasy współczesne
Pozostałe opracowania
Galeria
Nowości

Poniec - moje miasto

Darmowe statystyki
Towarzystwo Przemysłowców w Poniecu Drukuj
W okresie zaborów władze pru­skie prowadziły antypolską poli­tykę. Germanizacja szczególnie nasiliła się w drugiej połowie XIX w. kiedy premierem Prus i kancle­rzem Rzeszy Niemieckiej był Otto von Bismarck. Społeczeństwo pol­skie czynnie przeciwstawiło się akcji niszczenia polskości - Jednym z licznych przejawów sprzeciwu było tworzenie różnego rodzaju or­ganizacji, stojących na straży narodowych i ekonomicznych interesów Polaków.


Na terenie Wielkopolski, nazy­wanej wówczas Wielkim Księs­twem Poznańskim, zaczęły powstawać towarzystwa przemy­słowe, skupiające polskich rze­mieślników. W Poniecu Towarzystwo Przemysłowców zos­tało powołane 7 lipca 1877 r. Jego pierwszym prezesem został ksiądz Bluemel. Celem stowarzyszenia była „towarzyska zabawa i wza­jemne pouczanie się o rzeczach przemysłu". Skład społeczny Towarzystwa Przemysłowego nie był jednolity, co zresztą nie było sprzeczne ze statutem. Wstąpić do niego mógł każdy „ktokolwiek oddaje się przemysłowi lub sprzyja takowemu". Należeli do niego nie tylko rzemieślnicy, przemysłowcy i kupcy, ale także księża i ludzie wolnych zawodów.
Podstawową formą działania towarzystwa były odczyty mające na celu podniesienie poziomu za­wodowego i intelektualnego swo­ich członków. Tematyka odczytów była różnorodna. Oprócz zagad­nień czysto fachowych wiele miejsca poświęcano problemom społecznym i tematom historycz­nym. Dla przykładu można podać tematykę wykładów wygłoszonych w 1885 r. : „Kapitał a praca", „Prze­mysł polski w mniejszych mias­teczkach Księstwa - w czym nie domaga i dlaczego", „Kasy oszczędności", „ Przemysł a han­del", „Inkwizycja", „Kraków", „Zwy­czaj święconego w Polsce", „Higieniczne znaczenie roślin", „Bitwa pod Poniecem 1704 r.", „Wynalezienie sztuki drukarskiej", „O cukrze", „O najnowszych wyna­lazkach", "Wymiana usług w sto­sunkach społecznych".
Wśród członków Towarzystwa Przemysłowców rozwijało się czy­telnictwo polskich książek i prasy. Posiadało ono własną bibliotekę, która w 1885 r. liczyła 175 tomów. Towarzystwo abonowało czaso­pisma: 4 egzemplarze „Orędow­nika" i 2 egzemplarze „Postępu", które kursowały codziennie pomię­dzy członkami. Poniec był w tym czasie stawiany jako wzór miejs­cowości, w której kwitnie polskie czytelnictwo. Dzięki odczytom i czytelnictwu towarzystwo pełniło ważną rolę edukacyjną. Przyczy­niało się w ten sposób do rozwoju świadomości narodowej Polaków i umacniało ich w woli oporu prze­ciwko próbom germanizacji.



Integracji społeczności polskiej sprzyjały przedstawienia amator­skie organizowane przez towarzy­stwo. Wystawiono wiele sztuk teatralnych, między innymi „Stryj przyjechał", „Reprezentant domu Mueller i spółka", „Kasper na urlo­pie".
Towarzystwo utrzymywało kon­takty z podobnymi organizacjami w Krobi i Miejskiej Górce. Należało do powołanego w 1895 r. Związku Towarzystw Przemysłowych w Rzeszy Niemieckiej. Publikowało drukiem sprawozdania z ich dzia­łalności. Z jednego z nich wyni­kało, że w latach 1892-1893 posiadało majątek trwały, taki jak: chorągiew, dwie laski marszałkow­skie, szafę do książek, stół, dwie ławki, dwa krzesła, lampę, trzy ob­razy, dwie pary kulis teatralnych, rozmaite ubiory teatralne i skrzynię do ubiorów. Sprawozdanie zakoń­czyło się apelem o solidarność na­rodową Polaków:
„Kochajmy się sercem bratnim!
Nie dajmy się, gdy się zetniem!
Upijmy się tą miłością.
Jaka świadczy, że krew z ko­ścią!
Wybijmy się duchem w końcu, jak nasz orzeł wprost ku słońcu!".
Szczególnie ożywioną działal­ność towarzystwo rozwinęło w okresie, kiedy prezesem w latach 1911-1922 był ks. dr Skrzydlew­ski. Związek Towarzystw Przemy­słowców uważał poniecką organizację za jedno z najbardziej aktywnych stowarzyszeń w Wielkopolsce.



Towarzystwo Przemysłowców w Poniecu, które zapisało piękną kartę w obronie polskości w cza­sach zaborów, kontynuowało dzia­łalność po odzyskaniu niepodległości. W 1927 r. uroczy­ście obchodziło swoje istnienie.
Zostało zlikwidowane dopiero przez władze komunistyczne po II wojnie światowej w 1946 r.

Wykorzystana literatura:
T. Domagała. Towarzystwo Przemysłowców w Poniecu. Ręko­pis w zbiorach biblioteki Szkoły Podstawowej w Poniecu
Dzieje Wielkopolski, pod red. W. Jakóbczyka, Poznań 1973, t. 2, s. 482 – 483

GRZEGORZ WOJCIECHOWSKI
Wieści z gminy Poniec
Nr 23 listopad 2012

< Poprzedni   Następny >

Top!